AGACA

Unha resposta diferente

2011-12-28T05:30:00.000-08:00

Unha resposta diferente

Hai tres anos, decembro do 2008, nestas mesmas páxinas de Cooperación Galega, emitimos a voz de alarma sobre a crise que se aveciñaba no mundo económico e social en xeral, e que xa se intuía no eido agroalimentario. Adiantabamos a posibilidade de caída xeral dos prezos agrarios, auténtico desastre en 2009 e 2010; a importancia de ter pensada a prosperidade da cooperativa a medio/longo prazo; a necesidade de gañar competitividade; de aumentar en eficiencia; de ser máis áxiles... Rematabamos destacando a enorme importancia de dispoñer de talento e do persoal máis cualificado e mellor formado posible e faciamos unha chamada a incrementar o tamaño empresarial das cooperativas.

Hoxe cremos que dende o cooperativismo debemos impulsar unha resposta diferente á dada ata o de agora, como consecuencia dos cambios producidos no mundo e no mercado. O gran número de empresas cooperativas que existe fai que teñan un tamaño demasiado pequeno cunha resposta insuficiente en relación ós interlocutores comerciais cos que temos que negociar. A sempre magnífica resposta local que sempre deron as cooperativas forma parte xa do pasado. Estamos ante mercados globais, onde o local queda nun segundo termo, se é que queda. Hai que fusionar ou concentrar cooperativas que permitan acadar unha masa crítica mínima para optimizar a produtividade das mesmas. Se non se fai unha fusión xurídica, polo menos si a empresarial. Son necesarios líderes que crean na idea e que fixen plans de cara ó longo prazo.

Se non damos pasos nesta dirección,gra a tendencia das pequenas cooperativas é a desaparición, porque non son capaces de dar resposta ó mercado. Tamén podemos agrupar cooperativas que traballen en diferentes mercados con estratexias comúns, como xa se está a facer nalgunhas partes do mundo. Temos a obriga de mellorar a produtividade mediante a modificación e mellora dos modelos organizativos das empresas e ser máis competitivos. Se algo está demostrando esta crise é que o tecido empresarial diminúe e as empresas de pequena dimensión (máis áxiles e de máis rápida adaptación ós cambios) tamén están a desaparecer xerando un enorme desemprego.

A crise está forzando ós directivos e xestores a facer unha reflexión sobre a capacidade competitiva das cooperativas. Posiblemente esta reflexión de cara a gañar competitividade debe axudar a abordar o inxente número de cooperativas agrarias que temos en Galicia dedicándose á mesma actividade e no mesmo mercado. En 2005, Dinamarca tiña 14 cooperativas cunha media de case 6.000 socios, 2.500 empregados, e 1.350 millóns de euros de facturación anual por cooperativa. Con estas dimensións e estruturas empresariais as cooperativas danesas poden competir en calquera tipo de mercados. Situación semellante á danesa vívese noutros países da UE. Segundo datos do ano 2005, Suecia só ten 34 cooperativas de gran tamaño, Holanda 44, Finlandia 48, Irlanda 99... As cooperativas galegas estamos moi lonxe destes estándares de dimensión e de competitividade

A cooperativa agraria ten que estruturarse e organizarse ata permitir e facilitar que o agricultor aumente realmente o seu peso e poder negociación na cadea alimentaria, mediante empresas eficaces con dimensión relevante. Detrás dunha cooperativa eficiente hai unha garantía de que a produción se planifica con axuste á demanda (tanto en calidade coma en cantidade), que concentra a oferta e a comercialización da produción dos seus socios, e que presta asistencia técnica ós mesmos. Son empresas que asumen responsabilidades económicas confiadas polos socios, e xogando un papel clave na comercialización das produción dos mesmos. Pero, a dura crise que padecemos non agarda a que nos acomodemos ou mentalicemos socio a socio, directivo a directivo. Urxen acordos e pactos empresariais entre cooperativas semellantes que traballan en mercados semellantes para facerse un oco nos mesmos.

Unha proposta chea de contradicións

2011-11-03T09:10:00.000-07:00

Presentouse a proposta lexislativa da Comisión da UE para a Reforma da Política Agraria Común (PAC) que deberá ser aprobada no 2012, ou inicios do 2013, para ser aplicada dende o 2014 ata o 2020. Sen lugar a dúbidas, estamos ante un dos documentos clave que predeterminará aspectos fundamentais para o desenvolvemento do noso agro a medio prazo. ¿Que se fixo mal para que, coa Reforma da PAC do ano 2003, teñamos a día de hoxe a mesma renda que no ano 1995?. Todas as análises coinciden en que a clave está na existencia dun grave desequilibrio na cadea agroalimentaria debido a unha atomizada oferta, a concentración da gran distribución alimentaria, á globalización dos mercados e á desaparición das ferramentas de regulación dos mercados na PAC.

Segundo a Comisión, a proposta trata de reequilibrar a cadea agroalimentaria, reducir o impacto da volatilidade dos mesmos, ser máis sensible cos pequenos produtores reforzando aos que están en activo, e preservando o medio ambiente. Para iso, propón potenciar as Organizacións de Produtores (OPs), Organizacións Interprofesionais (OIAs), eximindo a ambos da aplicación do dereito da competencia baixo certas condicións. Manteñen as ferramentas de regulación de mercados actuais incorporando a posibilidade de xestión da oferta ás OPs e outras pequenas variacións. Tras a lectura da proposta, a realidade dinos que non estamos ante unha proposta decidida a favor da concentración da oferta ao non esixir ás OPs a comercialización conxunta. Se non hai comercialización conxunta, ¿como se pode concentrar a oferta? De ningún xeito.

A flexibilidade nos criterios de recoñecemento das OPs podería provocar o efecto contrario á concentración en cooperativas que se estaba levando a cabo, freando os procesos de integración e concentración da oferta. A proposta xera unha enorme confusión entre OPs e OIAs, tanto na súa composición como nas súas atribucións. E, ademais, na práctica, tanto as OPs como as OIAs, non quedan eximidas da aplicación do dereito da competencia.

Necesitamos unha definición clara dos criterios de recoñecemento das OPs, de xeito que sexan empresas formadas, controladas por e á iniciativa dos agricultores, con estrutura suficiente e dimensión relevante en función do mercado no que operan, e que realicen a comercialización conxunta. Necesitamos que as OIAs non se dediquen á comercialización, pero orienten a súa función a mellorar a transparencia e funcionamento da cadea agroalimentaria complementando a actuación das OPs.

Estimado lector, unha vez feita pública a proposta de normativa da PAC 2014/2020, a discusión de moitos dos nosos representantes políticos, organizacións sectoriais, e analistas económicos será se España, ou Galicia, gañará ou perderá axudas, ou cómo nos afecta aos agricultores galegos a escasa superficie agraria útil que dispoñemos, ou qué debemos entender por agricultor activo, ou... Sexamos sinceros, ¿de qué nos serven máis axudas directas aos agricultores se non se posibilita a organización e estruturación empresarial dos mesmos para evitar que a industria e a distribución sigan a baixar os prezos e as rendas dos produtores a retroceder? ¿Cando seremos conscientes de que vale máis un sector produtor ben organizado e estruturado que reequilibre o poder da distribución de alimentos, que cobrar uns euros a maiores de axuda PAC que inmediatamente descontará do prezo a industria?. Nos vindeiros meses discutirase o futuro da PAC, e só se logramos concentrar, organizar e dimensionar aos produtores agrarios no mercado poderemos facer fronte á globalización e volatilidade do mesmo que actualmente está a quedarse coa renda agraria. Cómo reequilibrar a cadea agroalimentaria é o auténtico debate.

2011-09-01T03:55:00.000-07:00

GALICIA, O SABOR DA ORIXE

Recentemente a Unión de Cooperativas AGACA presentou o catálogo de produtos agroalimentarios de cooperativas de Galicia, “Galicia, o sabor da orixe”, achegando o mesmo ás principais distribuidoras de alimentos de Galicia e do Estado. No mesmo sinálase que se algo poden garantir as cooperativas agrarias galegas é, ademais da calidade da súa produción, a orixe dos seus produtos, vinculados ao 100% a esta terra. Sabor e orixe fúndense coa calidade e sitúan estes produtos como referente en cada subsector. Coñecedores desta tendencia, AGACA, coa colaboración do IGAPE, elaborou este catálogo onde se recolle unha escollida escolma dos mellores produtos das súas cooperativas socias, facendo obrigada redución debido a que algunhas delas contan con varias decenas máis de referencias comerciais.

¿Que sería dos nosos agricultores e gandeiros sen as cooperativas? ¿Como houberan participado nos beneficios que se xeran coa transformación dos seus produtos? ¿Cal sería o poder de negociación no intre de comercializar ou de mercar subministros que necesitan nas súas explotacións? ¿Como se atoparían moitas aldeas, parroquias e concellos se non tivesen a presenza das cooperativas? Nos últimos anos, as cooperativas agroalimentarias galegas contribuímos de xeito decisivo, non só á transformación dos produtos agropecuarios galegos, senón tamén a que o valor engadido xerado por esta transformación quedase no sector primario, quedase no rural. Cada vez son máis as cooperativas que se inician no proceso de transformación dos seus produtos, a pesar de que o leite e a carne son produtos agroalimentarios que a día de hoxe necesitan de grandes estruturas empresariais moi ben financiadas e orientadas cara o mercado para triunfar nestes difíciles mercados alimentarios moi globalizados.

Vendo o contido de “Galicia, o sabor da orixe” xorden parellos varios sentimentos e reflexións. O primeiro é o importante camiño percorrido nos últimos anos cara a transformación dos produtos agroalimentarios galegos, con innegables grandes éxitos no subsector dos viños cooperativos galegos, exemplo a seguir e admirar para outros subsectores. Sen lugar a dúbidas, vendo as cooperativas e produtos presentes no catálogo, comprobamos o importante camiño que queda por percorrer no subsector lácteo, aínda moi lonxe de comercializar e poñer no mercado unha parte importante da produción do leite galego. Por tanto, as cooperativas deben recibir o agradecemento e felicitación de miles de agricultores e gandeiros de Galicia que se benefician das súas actuacións comerciais no mercado. En xeral, todo o medio rural onde se sitúan as cooperativas resulta beneficiado pola súa presenza e actividade.

Pero, “Galicia, o sabor da orixe” ten un destinatario directo, o conxunto da sociedade galega que pode dispor de alimentos de calidade e pode gozar dese medio rural, grazas a xeración de emprego e riqueza propiciado dende as entidades cooperativas. Por tanto, debemos demandar da nosa sociedade unha mellor acollida traducida en simpatía e prioridade cara os alimentos producidos e transformados en Galicia, xa que non so están comendo un alimento orixinal e de sabor galego, senón que contribúen a xerar riqueza e conservación do noso medio rural. Debemos procurar que nas tendas e supermercados das nosas cidades e pobos se consuman produtos galegos e de cooperativas, por que se coñece a súa orixe, por que se sabe da súa calidade, e por que a súa venda contribúe a soster vivos aos nosos pobos rurais.

Por tanto, non preguntemos máis qué podemos facer polo noso medio rural e fomentemos todos o consumo de alimentos producidos en Galicia, especialmente nos actos e eventos nos que dende diferentes institucións e organizacións participamos moitos dos que lemos esta revista. Consumo de produtos galegos e, por suposto, elaborados polas empresas cooperativas, que aseguran que o valor engadido queda nas mans dos agricultores e gandeiros. E, antes que ninguén, impulsemos todos inmediatamente o consumo de produtos cooperativos de Galicia dende as propias tendas, supermercados e economatos propiedade das nosas cooperativas. Por que, unha vez máis, “en casa do ferreiro, coitelos de pau”.

A voltas coa PAC- Editorial revista Cooperación Galega Nº 103

2011-06-01T01:19:00.000-07:00

Cos grandes acontecementos económicos dos últimos anos, o escenario mundial para o sector agroalimentario mudou, pois a suba dos prezos das materias primas de alimentación animal e o crecemento da demanda de alimentos debido a un maior consumo dos países emerxentes configuran un novo panorama. A volatilidade nos mercados das materias primas, animada pola especulación financeira, trouxo pánico ó desabastecemento, dados os reducidos stocks mundiais, e nalgúns países non van poder pagar os alimentos para toda a poboación. O aumento previsto da poboación mundial, xunto coas melloras económicas dos que hoxe pasan fame e están en desenvolvemento, fai que se prevea un incremento enorme da necesidade de alimentos, especialmente nos países emerxentes.

Todo apunta a que as novas necesidades de alimentos van ter que ser cubertas con maiores rendementos, máis produtividade e novas tecnoloxías e estruturas. Por iso, sendo agricultores e gandeiros parecería que non deberíamos ter medo a estes incrementos da demanda. Algunhas consecuencias desta presión xa as estamos sufrindo coa presencia dos especuladores no mercados dos cereais. Pero, un dos cambio que debe producirse é de carácter político, xa que a actual Política Agraria Común (PAC) está orientada de cara ó obxectivo de que non haxa excedentes na Unión Europea (UE). Porén, se a demanda crece, os prezos tamén deberán crecer. Por iso, debe deseñarse unha PAC que incentive a produtividade e non consolide referencias históricas de produción que non garantan as rendas aos agricultores e gandeiros.

¿Como podemos abordar o futuro?. Hai que mellorar a competitividade, as estruturas agroindustriais, que acheguen innovación, diferenciación, eficiencia e innovación. Neste contorno as cooperativas imos ter as nosas oportunidades, a pesar de que todo indica que nos enfrontamos a forte recortes presupuestarios da PAC. Non deberían desaparecer os mecanismos de regulación dos mercados agroalimentarios, por iso, máis que falar de axudas directas na PAC, deberíamos falar máis de mercado. Se as axudas son altas pero perdemos competitividade, baixarán as rendas, xa que é a demanda a que ten forza, non a oferta, e ó final as axudas son descontadas polo mercado.

Por tanto, cando falamos do futuro da PAC primeiro deberíamos estar falando de equilibrar a cadea alimentaria, concentrando a oferta, e despois das axudas, porque se nón, as vai descontar o mercado e as axudas serán para os consumidores, non para os produtores de alimentos. A redución do prezo no mercado prodúcese porque a distribución xa fixo as contas e desconta a axuda dos produtores ó consumidor. As actuais axudas non son para o agricultor senón para o consumidor, que paga menos, nos lineais, por un litro de leite que por un litro de auga. Actualmente, a práctica totalidade da renda (por encima do 80%), está configurada polo mercado, polo que é aí onde temos que actuar. A PAC debe ser coherente coa globalización e a UE non debe pechar as portas á biotecnoloxía que os seus competidores están desenvolvendo mentres que as abre a eses produtos que aquí prohibe, sen reciprocidade nas esixencias.

Por tanto, hai que reequilibrar a cadea alimentaria, xa que non se fixan os prezos en orixe senón en destino. Actualmente, os produtores non teñen forza: por iso, teñen que crecer, facerse máis fortes, máis grandes para facerse interlocutores coa mesma forza que os noso clientes. Para reequilibrar a cadea temos que pensar en cooperativas dimensionadas, que concentren a oferta e avancen na cadea. Con máis do 60% da produción final agraria en agricultores individuais é imposible defender a renda destes agricultores que entregan o produto sen prezo. As Organizacións de Produtores (OPs) deben ser empresas cunha estrutura empresarial forte, en propiedade dos agricultores.

As interprofesionais non van fixar prezos porque o dereito comunitario non o permite. O único xeito de defender os prezos é dende estruturas económicas poderosas que traten de ti a ti a demanda. Hai que axudar ós agricultores e gandeiros integrados en cooperativas porque con elas tamén defenden os prezos dos que están fóra. Por iso, a PAC debe contemplar axudas para mellorar a competitividade das nosas cooperativas dando incentivos á concentración da oferta. Algún día os nosos gandeiros, representantes sociais e políticos deberían fixarse nas fusións que están realizando as cooperativas lácteas no norte de Europa, onde xa non existen fronteiras estatais ou nacionais ó unirse líderes de países distintos para crecer en facturación, en volume, mantendo o mesmo número de socios e aumentando o emprego debido á internacionalización. Os gandeiros deses países teñen o futuro nas súas mans.

A PAC do futuro

2011-03-28T01:18:00.000-07:00

A PAC DO FUTURO O Comisario de Agricultura da Unión Europea presentou a Comunicación para a Reforma da Política Agraria Común (PAC). Esta presentación veu acompañada da confesión dos fracasos da actual PAC: a Comisión recoñece que o sector agrario está sumido dende hai varios anos nunha profunda crise que provocou que a renda real dos produtores estivese, en 2009, ó mesmo nivel que en 1995. Neste intre están ó descuberto todas as carencias dunha mala PAC: non dispoñemos de stocks, de reservas suficientes para poder intervir no mercado dos cereais, levando á ruína ás explotacións gandeiras ante a volatilidade dos mercados causada pola entrada dos especuladores no mesmo. Fala da agricultura coma un sector estratéxico, da necesidade de proporcionar unha alimentación segura e viable, pero os subsectores gandeiro e de horta levan anos afundíndose porque non poden competir con produtos que entran nos lineais da UE sen trabas e con moitas menos esixencias produtivas de tipo medioambiental e de benestar animal. Tal como amosaron numerosos estudos, a cadea alimentaria está totalmente descompensada en favor da distribución que fixa os prezos, e só se coñecen actuacións institucionais coma a da Comisión Nacional da Competencia, cando os produtores, os máis débiles, intentan agruparse para defenderse ou non ter que vender os seus produtos a perdas. Todo isto sucede no marco dunha crise xeneralizada que retrae o consumo e leva aos consumidores a mirar o prezo, xa que en moitas familias chegar ó final de mes é unha tarefa complicada . A UE está obrigada a cambiar moitas das súas vellas e fracasadas propostas se non quere cargarse un sector que achega alimento diario a millóns de persoas. As ferramentas que se poñen a disposición do sector coa nova PAC deben ser coherentes co diagnóstico que fixo o Comisario de Agricultura, e para iso, debemos aproveitar as estruturas xa creadas, como son as cooperativas, para concentrar a oferta e fortalecer o produto agrario fronte á gran distribución. Pois non todos os males veñen de Bruxelas. Os produtores teñen que dar moitos pasos, agrupando a atomizada oferta para defenderse en termos de igualdade na mesa de negociación, xa que os interlocutores son poucos e moi fortes. Só así poderemos evitar que Galicia siga sendo unha das zonas onde está o leite máis barato de Europa. Ademais de concentrar a oferta, hai que transformar con industrias propias e abordar a diferenciación do produto, a innovación, a competitividade e a comercialización para deixar valor engadido nas mans dos gandeiros e gañar mercados. AGACA propón que a definición de agricultor activo propicie a integración dos agricultores con dimensión insuficiente en Organizacións Empresariais de Produtores (OEPs), para acadar dita categoría e poder acceder ás axudas da PAC. A Reforma da PAC é unha oportunidade para recuperar o horizonte e os retos definidos e perdidos coa actual PAC, articulada case exclusivamente en axudas directas, que ó substituír ás medidas de mercado provocaron unha caída das rendas de agricultores e gandeiros. A nova PAC ten que contribuír a mellorar a posición do produtor no mercado a través da concentración da oferta para competir coa gran distribución mediante a creación de grandes grupos cooperativos que agrupen a produción dos seus agricultores. Deste xeito, as axudas directas, no seu novo formato, serán coherentes coa necesaria recuperación e axilización dalgunhas ferramentas de regulación de mercados; que se activen en momentos de crise e se volvan establecer stocks estratéxicos e intervencións de alimentos en momentos críticos, tanto públicas como privadas. A Unión Europea non debería nunca desinhibirse da xestión de existencias de materia prima de primeira necesidade.

Organización de Produtores: así non

2011-01-18T03:36:00.001-08:00

EDITORIAL

O 9 de decembro, o Colexio de Comisarios
aprobou o chamado “paquete lacteo” que
articula as principais conclusions do Grupo
de Alto Nivel (GAN) que leva mais dun
ano estudando a durisima crise lactea que
sofren os gandeiros da Union Europea (UE).
Estamos, por tanto, nun momento moi
importante para o futuro do sector lacteo
que tamen incidira nos sistemas publicos
de regulacion doutros sectores agrarios e
gandeiros xa que desenara politicas xerais a
seguir pola UE e os estados membros.
Un dos elementos claves das conclusions do
GAN e a posta en marcha das Organizacions
de Produtores (OPs) como xeito clave para
reequilibrar a cadea de valor mediante
o fomento da concentracion da oferta e
unha mellor organizacion economica da
producion e, en particular, das cooperativas.
Poren, a definicion tan particular de OPs que
deu a Comision no paquete lacteo, nin son
empresas, nin dan eficiencia, nin nada que
se lle pareza. O que propon e, nada mais
nin nada menos que a aceptacion de carteles
de “medio pelo” que aos unicos que
beneficiaria son aos que buscan montar un
chiringuito e botan a culpa do mal funcionamento
do mercado, e outros males, aos
demais. Coas propostas do GAN pensamos
que estabamos dando un importante paso
adiante e vemos que se estan a punto
de desestruturar e desandar, caminos xa
paseados.
AGACA defende unhas OPs de caracter
empresarial, como as cooperativas, que
integren economicamente aos produtores
e que conten cunha dimension relevante,
tanto en volume como en numero de
produtores asociados, que lles permita
rendibilizar os seus investimentos, acadar
economias de escala e reequilibrar a sua
capacidade de negociacion. So se son controladas
polos propios produtores lograran
mellorar a sua posicion na cadea alimentaria,
achegar valor engadido as materias
primas entregadas polos seus socios e
mellorar a eficiencia en todo o proceso
produtivo, transformador e comercializador.
As OPs que propon a Comision da UE
non requiren da integracion economica dos
gandeiros nun proxecto empresarial comun,
nin sequera certa dimension. Tratase basicamente
dunha excepcion ao Dereito da
Competencia a fin de permitir a un grupo
de produtores individuais negociar de forma
conxunta sen que haxa obriga de entregar
unha cantidade de leite nun prazo e a un
prezo determinado. Ademais, seria a primeira
vez que se permite a constitucion de
OPs sen que tenan caracter empresarial. En
todos os paises da UE onde as cooperativas
lacteas exercen unha posicion de liderado,
a pesar da depresion do mercado, os seus
gandeiros acadaron os mellores prezos para
o leite.
Este tipo de OPs que se propon desenvolver
a UE, lonxe de resolver a dificil situacion
dos gandeiros no mercado, facilitara a
entrada de intermediarios cuxo unico papel
sera a recoleccion de firmas para unha
contratacion colectiva, cunhas condicions
pactadas que terian mais que ver cos seus
propios intereses, ou cos da industria privada,
que cos da defensa da rendibilidade
dos produtores. Por este camino da organizacion
do mercado do leite non vai chegar
a eficiencia nin permitira avanzar na cadea
agroalimentaria e captar valor engadido
en beneficio dos produtores. Deste xeito,
os contratos obrigatorios no sector poden
converterse nunha trampa que reste estruturacion
e coherencia ao sector.
A UE reconece que o sector agrario esta
sumido nunha profunda crise que leva a que
a renda dos produtores, en termos reais, se
reducira a niveis de 1995. A eliminacion das
ferramentas de xestions dos mercados, a
liberalizacion dos intercambios e a integracion
da demanda a traves da gran distribucion
organizada foron elementos decisivos
nesta caida da rendas, ponendose de manifesto
que o pago unico desacoplado non foi
capaz de compensar as reducions inducidas
nos prezos en orixe. Limitar a PAC as axudas
directas non serve para manter a renda
de agricultores e gandeiros. Agardamos
do Ministerio e da Conselleria unha clara
vontade de comprometerse a estruturar e
organizar o sector lacteo de cara a modelos
de eficiencia, xa demostrada en paises mais
desenvolvidos da UE, pois o obxectivo prioritario
e inmediato so debe ser a mellora da
posicion dos gandeiros no mercado.

COOPERACIÓN GALEGA, imos polo número 100

2010-11-17T01:14:00.000-08:00

EDITORIAL

Cooperación Galega, imos polo número 100

100 números. Centos de artigos, reportaxes, entrevistas… Como xa terán comprobado, este é un número un tanto especial, de celebración. E non podía ser doutro xeito, xa que para unha publicación como a nosa, entregada ao contorno rural e agrogandeiro e aos valores do cooperativismo, o 100 é un número simbólico, de consolidación, de garantía de que o noso esforzo resulta de interese para moitos lectores.

Xa pasaron 20 anos dende que aparecía impreso o número 0. Saía con ilusión, con esperanzas de asentarse no medio e coa incerteza do que deparaba o futuro, un futuro que agora xa é presente e que confirmou o acertado da iniciativa.

Cooperación Galega pretende achegar á sociedade o cooperativismo, unha forma distinta de facer empresa, de facer país, asentada en valores como a solidariedade, a transparencia, a axuda mutua, con perspectiva comercial e mercantil. Amparando ao primeiro elo da cadea produtiva, fomentando a formación, o investimento en investigación e innovación, procurando mostrar unha imaxe digna, dun agro sen complexos, capaz de competir nun mercado capitalista dende unha base responsable e de compromiso.

Número a número tratamos de promover a interrelación entre as cooperativas, a conveniencia de procurar unións, fusións e colaboracións estreitas que favorezan un equipo máis forte, con maior capacidade de negociación e de expansión. Sinxelamente cremos nas cooperativas.

E posto que de celebración estamos falando, sería inxusto non lembrar a cantos teñen estado ao noso lado ao longo de todos estes anos. Ante todo, aos nosos lectores, pola súa fidelidade dende o mesmo momento da nosa aparición, alá polo mes de maio de 1990; aos nosos colaboradores e investigadores, polas súas suxestións e axuda; a todos os que nos teñen informado e conducido polo apaixonante mundo do cooperativismo; aos anunciantes por confiar nunha revista como a nosa; aos numerosos técnicos que teñen pasado e aos que aínda seguen na Asociación; aos directivos que apostaron pola promoción do cooperativismo, aos xornalistas que traballaron e puxeron as bases para conseguir facer de Cooperación Galega unha publicación de referencia no sector e, en definitiva, a todos aqueles que estiveron e seguen vinculados dalgún xeito a AGACA.

Agardamos contar co voso apoio e seguir atopándovos a todos número a número, ano tras ano.

A comercialización das cooperativas a debate

2010-08-06T10:00:00.000-07:00

Xa no final desta primeira década do século XXI e inmersos nunha dura crise económica, as cooperativas agroalimentarias afánanse no deseño de novas estratexias de comercialización. Vivimos sometidos a fortes tensións provocadas pola globalización mundial fronte á deslocalización, pola falta de definición da Política Agraria Comunitaria (PAC), condicionados pola conservación do medioambiente fronte ao desenvolvemento do medio rural, pola alta concentración da demanda e unha endémica atomización da oferta, coa necesidade de equilibrar o valor da produción agraria fronte ao proceso industrializador e ante a gran distribución agroalimentaria, que fixa as marxes comerciais quedándose coa súa maior parte.

Neste contorno convulso as empresas enfróntanse a enormes retos. O primeiro é a redución do consumo familiar, polo aumento do paro e a falta de confianza do consumidor. O segundo, son os prazos e os problemas de cobro aos que se enfronta a cooperativa, difíciles de abordar nun sector onde os ciclos de produción son moi longos (fase agrícola ou gandeira, industrial e comercial con stocks) e aos que se unen os problemas de cobro polas rebaixas dos límites de riscos que aplican as compañías aseguradoras. Finalmente, enfrontámonos a outro reto enorme: os prezos moi baixos, tanto agrícolas como gandeiros, algúns ao mesmo nivel que hai 30 anos.

Neste intre de dificultades somos máis conscientes de que os clientes das cooperativas están en procesos de concentración en empresas de tamaño monstruoso. Pero tamén o están os nosos principais provedores de adubos, sementes, carburantes... e sobre todo, presenciamos a enorme concentración dos nosos competidores internacionais. Basta con saber que unha soa cooperativa concentra a industrialización e comercialización da maior parte do leite de que se produce en Dinamarca e Suecia. Un proxecto de concentración semellante no noso contorno é impensable en termos políticos, sociais e empresariais. Porén, debemos traballar nese obxectivo.

Ante este contorno comercial caben varias estratexias: o control ou redución dos custes, a diversificación de actividades, as alianzas para acadar tamaño, o peche de ciclos produtivos (produción, industrialización, consumo), o investimento en I+D+I e a apertura de tendas. A verticalización da cadea prolongándose dende os produtos dos agricultores e gandeiros ata os consumidores é clave para deixar todo o valor engadido na cooperativa e nos socios, e ofrecer ao mercado produtos innovadores e diferenciados. Por outra banda, imponse a necesidade de integrar cooperativas en proxectos viables coa finalidade de concentrar oferta e reducir custes. En definitiva, gañar tamaño.

Pola nosa experiencia, consideramos que a integración e/ou fusión de cooperativas é o medio máis eficaz e barato. Si, hai que facer esforzos para superar os conflitos persoais, os medos e as diferenzas de cultura, pero a integración xera sinerxías de mercado e presenza nel, aforro en compras e economías de escala para implantar tecnoloxías, masa crítica para especializar persoal e realizar políticas de xestión de recursos humanos acordes cos tempos actuais, e poñer coñecementos en común. Dende AGACA seguimos apostando pola formación e fomento do espírito da cooperación, tanto dos directivos das empresas coma dos seus socios e agardando a que o contorno político e social acabe abrindo as mentes a esta realidade e nos apoie con decisión.

Tendencias agro-alimentarias

2010-05-21T01:07:00.001-07:00

A situación económica provoca desconfianza e medo no consumidor, xerando necesidade de seguridade. Hoxe, afórrase máis e contrólase o gasto incrementando o consumo no fogar con moita maior sensibilidade aos prezos e con cambios nos hábitos de compra (máis pequena, establecementos de proximidade en supermercados e discount). Isto fai que as marcas líderes aguanten mellor a crise pero, avanzan as marcas brancas a forte ritmo asociadas a prezos baixos, mentres que as demais marcas son as que máis sofren (algunhas marcas de fabricante teñen os prezos máis baixos do mercado). En definitiva, o consumidor é moito máis racional, consume menos alegremente e intenta optimizar ao máximo os recursos dos que dispón.

Só un de cada dous consumidores considera que as marcas de fabricante son mellores que as marcas de distribución. Unha vez pasada a crise, agardamos que o consumidor estea disposto a pagar un diferencial polas marcas de fabricante, que son as que xeran emprego, innovación e riqueza. É previsible que, como xa ocorreu con anterioridade, a maioría dos consumidores volveremos a comportamentos de compra habitual pero, posiblemente, máis racionais que en anos anteriores. Algúns descubriron o consumo optimizando rendas e seguirán mercando produtos baratos. Por iso, para o sector primario, só a dimensión, a diferenciación ou a internacionalización poden dar competitividade ao noso sector.

A distribución reaccionou marcándose como obxectivo ser os máis baratos para atraer ao consumidor, o que xerou unha enorme tensión cos fabricantes e entre eles. Baixaron todos os prezos dos produtos e incrementaron as promocións, desenvolveron marcas brancas, ampliaron e transformaron os formatos comerciais de baixo custe, cambiaron envases e embalaxes,… ata desencadear guerras de prezos entre elas que acaban afectando directamente ao produtor primario. O gran problema do sector agro-alimentario é que por moito que se baixen os prezos non vai animarse máis o consumo nin reequilibrarse a demanda e a oferta. A distribución traslada a crise a outros elos da cadea. Para as cooperativas é interesante traballar coas cadeas que queiran promocionar e potenciar os nosos produtos e que permitan elixir e servir ao consumidor.

A industria agro-alimentaria repercutiu inmediatamente as reducións de prezos ao sector primario, xerando unha situación de enorme gravidade, especialmente no lácteo e no cárnico. Só as cooperativas sólidas poden obter vantaxes competitivas ante unha crise coma esta. Por iso é necesario avanzar nos procesos de diferenciación de produtos, en alianzas e no desenvolvemento de tecnoloxías propias apoiándose no I+D+I. As cooperativas fallamos claramente na comercialización, mentres mantemos moitos debates de tipo persoal, territorial,... Temos que ser capaces de crear empresas dimensionadas, capaces de responder a retos que van dende a forza na comercialización, á promoción e á innovación.

¿Que podemos facer? De xeito resumido, as cooperativas deberán mirar máis cara ao mercado, coñecer aos clientes e consumidores; temos que xestionar de forma competitiva ás empresas, con sensibilidade cara aos custes, innovación e recursos humanos; dotemos aos nosos produtos da máxima seguridade alimentaria, certificacións, trazabilidade e diferenciación. Busquemos dende a diferenciación e a dimensión unha maior colaboración e entendemento coa distribución abordando unha negociación das marxes comerciais máis racionais cos apoios das administracións; e, finalmente, para facer todo isto, debemos dispoñer de reitores implicados e formados que gobernen a cooperativa e motiven e impliquen aos socios, xunto con profesionais moi formados e motivados que xestionen eficientemente a cooperativa. E se unha cooperativa non pode ter bos profesionais por falta de tamaño, que se fusione ou chegue a acordos de colaboración con outras cooperativas ata dispoñer dunha boa xestión.

O paradoxo do ano 2010

2010-04-07T05:01:00.000-07:00

Por un lado, parece que neste ano imos albiscar o final do túnel, con probable crecemento do Produto Interior Bruto (PIB) no segundo semestre. Pero, por outra parte, este ano vai ser o ano máis difícil da crise: o paradoxo do ano 2010. A capacidade de resistencia das empresas comeza a esgotarse. A morosidade seguirá crecendo, marcando tendencias máis lentas. O paro vai seguir aumentando e enfrontámonos a menores volumes económicos en xeral. Esta crise está a requirir das empresas unha forte reconversión no tecido produtivo, ata acadar empresas eficientes e innovadoras para poder sobrevivir.

Como principal efecto da crise apréciase unha quebra xeral de valores: a corrupción, a fraude, o abuso, a desigualdade, a inxustiza e a desconfianza son de tal magnitude que teremos que reconstruír unha política do ben común que reduza as desigualdades, fomente a fraternidade e o sentimento de xustiza e sirva de ligazón entre os que teñen e os que non teñen. Mentres o lado “chanchulleiro” do sector financeiro (especulación en bolsa) volve ser enormemente lucrativo, a parte da banca que realmente importa (os préstamos que alimentan os investimentos e a creación de emprego) segue totalmente estancada. A reactivación económica será lenta porque a crise financeira non se resolveu tan satisfactoriamente como se supón.

Máis da metade dos activos agregados do sistema bancario español están vinculados directa ou indirectamente aos de natureza inmobiliaria, quedando as empresas e os sectores produtivos sen o correspondente soporte de financiamento. E o que é peor, nunca foi tan explícita a vinculación entre a saúde do sistema bancario e a do emprego. En medio de todo isto, a tesourería das empresas treme a causa da negativa a renovar as liñas de crédito por parte das entidades financeiras. Pero, non sempre denegan o crédito, senón que limitan o financiamento ó aplicar os seguintes ingredientes: encarecen os créditos, recortan o seu importe e aumentan as garantías. En definitiva, pola burbulla inmobiliaria, as familias e as empresas están altamente endebedadas co seu sistema bancario, e este, a súa vez, co exterior: xeramos un sobre-endebedamento insostible que agora temos que reducir.

Por outra banda, o consumidor é máis racional ca nunca: pasamos da economía do benestar á compra vencellada ó aforro e á limitación argumentada na razón. O consumidor pasou de pensar en abundancia a pensar en necesidades. Nesta situación, todos saben que é moito máis difícil recuperar a un cliente perdido que mantelo con rebaixas. O reto é lograr que o consumidor entre no supermercado e aproveite as promocións. Dende a perspectiva das empresas, a realidade implica prudencia e orde interna como vías para superar con éxito esta crise. Sen lugar a dúbidas, aquelas empresas que conten coa internacionalización, a innovación, a flexibilidade e as contas saneadas serán as mellor preparadas para afrontar estes anos de dificultades. Na medida do posible é recomendable non ter tódolos ovos na mesma cesta, buscar novos mercados ou innovar nos modelos de vendas e aluguer, así como atopar novas fontes alternativas de financiamento mediante novos socios ou sistemas de franquías.

Necesitamos que as cooperativas innoven, xa que a innovación ten que ser un puntal do cambio de modelo produtivo. Diante nosa temos a revolución verde, á que temos que facerlle fronte, que vai dende o cambio climático ata o desenvolvemento sostible, englobando áreas como as enerxías renovables, a xestión medioambiental, e a administración eficiente e responsable da biodiversidade. Temos que preparar aos directivos e socios para medrar ante a adversidade, vendo os problemas e conflitos como oportunidades de aprendizaxe e mellora. Hai que mellorar moito o traballo en equipo, o traballo cooperativo, deixando ó lado o individualismo, promovendo a cooperación e a sinerxía. Esta crise devolve o protagonismo á persoa, e precisamente as cooperativas somos sociedades de persoas.

Mercados agroalimentarios e cooperativas

2010-02-05T00:17:00.000-08:00

Estamos sumidos nunha situación onde os fortes descensos dos prezos en orixe, combinados cun espectacular incremento dos custes da produción agraria provocan unha brutal falta de rendibilidade dos produtos agroalimentarios, que fan caer as rendas dos agricultores e gandeiros a niveis por debaixo da mera subsistencia. Nestas condicións resulta moi difícil a devolución dos préstamos, a incorporación de mozos que impida o despoboamento do rural e abordar os necesarios investimentos produtivos. A cadea de distribución agroalimentaria preme cara abaixo os prezos ó produtor, retrasa os pagos no tempo, forza as importacións, devolve inxustificadamente produtos,... favorecendo marxes abusivas ó longo da cadea agroalimentaria. En definitiva, a distribución agroalimentaria impón as súas condicións de oligopolio organizado e impide o normal desenvolvemento do mercado.

Estes abusos de posición dominante da gran distribución e dalgunha agroindustria de corte capitalista (especialmente no sector lácteo) provoca un clamoroso desequilibrio da competencia. A maioría dos agricultores e gandeiros encóntranse nunha situación de desequilibrio negociador fronte ós compradores e a gran distribución. Este desequilibrio do poder de negociación non tería importancia se a colleita estivese en mans de cooperativas fortes con peso negociador (como sucede no norte de Europa), o que significa que se terían en conta os intereses dos produtores. Pero aquí non temos grandes cooperativas e a colleita está en mans da industria capitalista ou pequenas cooperativas con escasa profesionalización e capacidade de negociación.

No mes de xullo acadouse en Madrid un acordo de prezos no leite entre produtores, cooperativas, industria e distribución cuxa finalidade era loitar contra a crise do sector. Este acordo tomaba como referencia os prezos pactados en Francia máis o transporte, como prezo indicativo para o leite producido en España. Só con contratos a medio/longo prazo, definindo volumes, primas, prezo e condicións de calidade, deberiamos dar a relevancia necesaria ós produtores, cooperativas, pequenos comercializadores e industria transformadora para que poidan ter maior previsibilidade dos seus ingresos, dos seus subministros e dos seus custos, fronte á gran distribución. Se un acordo de prezos de cotización de todos os actores a nivel nacional é contraria ó dereito da competencia, o extremo oposto, é dicir, a negociación de cada transformador con cada produtor limita brutalmente os beneficios agardados da contratación en termos de restauración do poder de negociación dos mesmos.

O lóxico é que as negociacións coa industria e coa distribución sexan levadas a cabo por medio dunha oferta conxunta das organizacións produtoras baixo un modelo cooperativo que inclúa a transferencia do produto e a orde de ser comercializado. Pero, o pequeno tamaño das cooperativas impide esta negociación entre iguais. Por tanto, urxe introducir cambios normativos no dereito da competencia que posibiliten contratos sectoriais para estabilizar os prezos de produción e limitar a volatilidade, apuntalando o poder no mercado dos produtores con contratos que fixen volume, prezo, primas e calidades.

Con ou sen cambios na normativa, é de interese dos produtores agruparse en cooperativas o suficientemente fortes -incluso ata a fase de procesamento-, comprendendo a transformación no desenvolvemento de produtos de calidade ou marcas de distribución que estean menos suxeitos á competencia internacional. O apoio e potenciación das cooperativas debe ser unha medida de política de desenvolvemento rural imprescindible para reforzar a posición negociadora dos agricultores e gandeiros. A Comisión Europea así o sinala en comunicacións dirixidas aos estados membros, pero seguimos agardando apoios económicos e políticos firmes e decididos nesta dirección.

E agora qué facemos

2009-11-03T03:45:00.000-08:00

Plenamente mergullados nunha profunda crise económica e do sector agroalimentario, xorden repetidas preguntas dos dirixentes das cooperativas sobre cómo saír deste pozo económico no que temos ó sector. Pois ben, en AGACA e dende a perspectiva cooperativa, cremos que as cooperativas agroalimentarias constitúen unha ferramenta fundamental no sector e unha engrenaxe básica para o desenvolvemento da actividade económica nas comarcas rurais galegas. Porén, as cooperativas agroalimentarias, ó igual que outras empresas do sector, atravesan un período moi complexo, non só pola conxuntura económica actual, senón pola existencia dun mercado cada día máis globalizado, concentrado e menos regulamentado e, por tanto, moito máis liberalizado.

A volatilidade dos prezos, ante a total ausencia dos mecanismos de intervención pública, convértese en algo habitual, polo que debemos prepararnos para iso. Como exemplo, en 2007 o leite chegaba a liquidarse a máis de 0,46 €/litro ó gandeiro e dous anos despois, moitos gandeiros recibían liquidacións inferiores ós 0,23 €/litro. A dimensión é un dos retos máis importantes da industria agroalimentaria e das cooperativas, non só condicionado pola concentración dos nosos provedores e clientes, senón pola necesidade de realizar investimentos que precisan economías de escala para poder ser viables.

As alianzas estratéxicas entre empresas cobran especial importancia para aproveitar as oportunidades dun mercado cada día máis globalizado, sempre que estas empresas compartan obxectivos e modelos de negocio compatibles. Por outra banda, debemos ver a globalización como un proceso irreversible, o que nos obrigará a tomar posicións máis ofensivas e non limitarnos a defender un mercado que, hoxe por hoxe, xa se encontra practicamente aberto.

Sen lugar a dúbidas, debemos aproveitar as marxes de manobra que contempla a actual Política Agrícola Comunitaria (PAC) para deseñar unha política estatal que complemente á autonómica e que permita o desenvolvemento de grandes proxectos e iniciativas de gran dimensión e impacto. Temos que abrirnos máis aló dos límites autonómicos porque necesitamos que a capacidade exportadora das cooperativas (que hoxe desenvolven varias cooperativas de viño, Coren, Cogal,…) aínda sendo importante, estea concentrada en poucos sectores e poucos países. Temos necesidade de ampliar os nosos destinos e non limitarnos á especialización para conseguir unha verdadeira implantación.

Temos que orientar a estratexia cara á excelencia, tanto nos procesos coma nos produtos, cuestión que deberá ser convenientemente valorada polos consumidores e acompañada por unha mellora dos controis cualitativos das importacións de terceiros países. Finalmente, está claro que en varios sectores, especialmente no lácteo, as cooperativas deberán facer un esforzo para mellorar a súa posición no mercado. Neste senso, o bo aproveitamento das oportunidades de integración e articulación empresarial a través de iniciativas para a transformación industrial do leite das cooperativas debería orientar as decisión tanto das cooperativas como das administracións.

Tractoradas e acordo

2009-09-04T00:40:00.000-07:00

As cooperativas e os gandeiros do sector lácteo levamos moito tempo solicitando apoio das administracións, expoñendo a situación do sector e reivindicando solucións. Ninguén acudiu en axuda coa axilidade necesaria, porque non se sabe, ou non se quere, solucionar o problema, ou non hai vontade de rematar coa debilidade dos gandeiros. As administracións deberon escoitar as reivindicacións ó principio do problema e adoptar medidas limitando e condicionando un mercado abastecido de produtos doutros países a prezos por debaixo dos custes de produción.
Cando hai un problema, sempre hai solucións. Hóuboas para os fabricantes de coches, para os bancos, os fabricantes de motos...¿Por que non imos ter solucións no sector gandeiro?. ¿Por que é máis difícil axudar ós gandeiros que ós banqueiros, ou ós do automóbil? Para as cooperativas, as tractoradas non son un acto lúdico. Para a sociedade non deben ser menos importantes que si fosen coches de luxo. As tractoradas representaron a todos os gandeiros galegos solicitando a solución dun problema moi grave, xa que son un piar básico da nosa economía.
Coas tractoradas chegou o Acordo de Madrid. Con independencia de que nos gustaría que o prezo pactado fose maior (prezo mínimo), ou calquera outra característica, cremos que o importante é que, con este acordo, podemos empezar a dispoñer dun marco de relación profesional no sector que nos permita desenvolver pactos que faciliten a sostibilidade do mesmo: dos gandeiros, das cooperativas, da industria e do consumidor. Levamos moitos anos sen ningún prezo de referencia do sector, ¿por que vai ser malo ter un prezo obxectivo superior ó que hoxe cobran os gandeiros?
Pese a que asinamos o acordo, o habitual no sector lácteo é ser escépticos sobre o seu cumprimento sobre a xeneralidade do sector (industria, administracións e distribución). Levamos décadas intentando comprometernos co sector industrial en acordos que nos doten de profesionalidade e transparencia. Por iso, non existen en España experiencias positivas de cumprimento dos acordos de prezos no sector lácteo, como por exemplo en Francia. ¿Cambiou o sector tanto como para que agora se cumpran?. Ás cooperativas gustaríanos pensar que si, que as cousas cambiaron, e imos facer todo o posible para que así sexa.
Claro está, que nun sector tan acostumbrado ás actuacións unilaterais da industria resulta necesario dispoñer de algúen que garanta o cumprimento do acordo, parpel que corresponde ó Ministerio e ás consellerías do ramos con competencia na materia. Sen lugar a dúbidas, consideramos extraordinariamente positivo que participaran as asociacións da distribución na sinatura do acordo, xa que tamén se comprometen na aplicación do mesmo. Por tanto, estes son os novos elementos para cambiar a traxectoria dos acordos anteriores: compromisos das administracións e da distribución. Todo fará falta para controlar un sector que viviu permanentemente na especulación e atropelo dos produtores. Veremos se son suficientes.
Por suposto, queda moito traballo e moita negociación por diante: este acordo non coloca ás explotacións lácteas na rendibilidade, estimada nun prezo de 0,34 €/litro. Porén colócanos na senda da supervivencia, sobre otodo a aquelas explotacións que cobraban menos de 0,24 €/litro, e que están a descapitalizarse de xeito moi rápido durante estes meses de prezos ruinosos. Estamos ante un acordo distinto ós anteriores, cuxa alternativa era quedar como estabamos, sen ningún pacto e sen ningunha previsión.
Dende as cooperativas leiteiras consideramos que a práctica desaparición dos mecanismos públicos para a xestión dos mercados está provocando que aqueles países da UE máis vertebrados e mellor organizados se autoregulen e utilicen o mercado español como destino de boa parte dos seus excedentes cando, polas razóns que sexan, non os poden colocar no internacional. Só os países e comunidades máis organizadas van poder regular o mercado ante a ausencia de ferramentas públicas de regulación dos mesmos. Neste senso, consideramos que, en Galicia, a veces seguimos mirando ó pasado, xa que a intervención pública pública deixou paso á intervención privada. Debemos organizarnos e non deixar que o mercado sexa ordeado por outros de fóra, e para iso necesitamos que as cooperativas sexan moito máis apoiadas, tal e como sucedeu no norte de Europa.

As desfeitas do lobo e o xabaril

2009-05-18T04:54:00.000-07:00

As desfeitas do lobo e o xabaril

Os reiterados ataques que especies como o xabaril e o lobo están a exercer sobre o gando e os cultivos sitúan a estes animais no punto de mira continuo de ecoloxistas, agricultores, gandeiros, cazadores, administración, etc.

Hai un debate xerado en torno á excesiva e incontrolada poboación de ambas especies que provoca malestar en todos os sectores. Parece lóxico pensar que calquera gandeiro ou agricultor é un amante da natureza, convive con ela, vive dela, coida dela, polo tanto aí non hai espazo para a dúbida. Como tal, non ten nada en contra da proliferación de lobos ou xabarís. É doado contemplar con benevolencia dende a distancia. Porén, a situación cambia cando un esperta pola mañá e se atopa cunha vaca estragada , ou unha ovella, ou toda unha finca esnaquizada despois dunha visita salvaxe nocturna. Aí cómpre tomar medidas.

Non hai moito dicíase que o porco bravo se asustaba do home, de feito, colocar unha radio a todo volume transmitindo seguido, empregar lanternas, espantallos, ou o ladrar dos cans parecían ser artimañas efectivas no intento de mantelo afastado das fincas, agora nin radios, nin sequera valados, por non dicir que nin a propia presenza do home preto, desanima a este animal na procura de alimento.

Trátase dun animal robusto, cun sentido do oído e o olfacto altamente desenvolvidos, descansa de día, amósase activo pola noite e está dotado dunha extraordinaria capacidade reprodutiva: a xestación dura catro meses e a femia pare entre dúas e dez crías. Estas circunstancias, xunto coa práctica inexistencia de depredadores naturais e o afán por buscarse un alimento fácil, introducíndose no medio das plantacións e arrasando co que atopa ó seu paso, lévao a converterse nun inimigo para o home, polo menos do home que vive do traballo na terra.

Outro tanto acontece co lobo. De acordo en que se trata dun elemento de importancia no patrimonio natural de Galicia, pero está a atacar ó gando. Actualmente non figura no catálogo de especies ameazadas e a normativa é rigorosa: só se autoriza a súa caza unha vez constatados os danos. En 2008, a Xunta tramitou 382 expedientes por danos ocasionados polo lobo e 1.482 expedientes relacionados co xabaril; máis de 109.000 euros e preto de 700.000, respectivamente, en axudas. Cantidades que non cobren as perdas reais. De feito, o importe máximo nas axudas por danos do xabaril é de 1.500 euros e só se admite unha denuncia por ano.

¿Somos culpables os gandeiros ou os agricultores dos danos ocasionados polos animais en liberdade? ¿por que sempre temos que tragar con todo o que nos pase? ¿tomaríanse as mesmas medidas se estes animais, ou outros, fosen quen de entrar nas oficinas e desfixesen en anacos os informes, resumos, artigos, etc. elaborados nos meses pasados polos seus empregados, botándose a perder todo o traballo realizado durante horas e horas?, ¿vale menos o traballo do produtor que inviste horas, días e meses en obter produtos de calidade que se converterán no noso sustento? Administración, sociedade, cazadores, seguros, afectados, todos temos que tomar parte na solución. É o xusto.

2009-03-25T02:36:00.001-07:00

Co leite na caluga

Sabíamos que 2009 era o ano da crise e así o explicamos no editorial do número anterior de Cooperación Galega. Nestes primeiros meses do ano á crise está a mostrar a súa cara máis crúa co sector gandeiro, especialmente no sector leiteiro. Estamos ante un rápido deterioro dos mercados de consecuencias imprevisibles para a produción de leite, para as cooperativas e para a nosa industria láctea. Era de agardar. A maioría das nosas industrias son de capital francés ou portugués e as de capital español están profundamente desunidas entre si; boa parte das grandes superficies de distribución son francesas ou alemás e están nunha carreira coas de capital español para ver quen vende os produtos agroalimentarios máis barato, importando os alimentos que noutros países máis organizados sobran.

Solicitar que non quede un litro de leite sen recoller parece unha demanda desaxeitada para un país que consume máis leite do que produce, máis o desastre de desunión e escasa visión da realidade do conxunto dos actores do sector lácteo español fai que -a día de hoxe- sexa unha prioridade. Pero, ¿será suficiente para reaccionar e organizar este sector?. Posiblemente necesitaremos estar coa auga na caluga varios meses ata comprender varios aspectos básicos: que algo temos que facer, unido e conxuntamente todo o sector (produtores, cooperativas, industria e administracións) pois individualmente non vamos a ser capaces máis que de alongar a agonía; que debemos actuar inmediatamente sobre o mercado español (que segue a ser, e seguirá sendo, un mercado deficitario); ou, pola contra, o sector lácteo vai camiño da súa rápida desaparición. Só fai falla vontade por parte de todos os actores do sector para querer saír desta situación e que as administracións asuman o liderado para levalo a cabo.

É evidente que houbo grandes cambios no papel dos “primeiros compradores”. A actitude da industria láctea cos “primeiros compradores” mudou neste intre de crise pola completa falla de xestión das importacións de leite. Evidentemente, a solución pasa por cambiar o status dos “primeiros compradores” cara as novas regras de xogo para que sexan útiles e necesarias (social e economicamente falando) nun mundo lácteo aberto, con moitas turbulencias. Urxe impulsar a cooperación empresarial entre as cooperativas e de estas coas industrias. Hai un exceso de prácticas de xestión tradicionais e funcionamos só por reacción ante os cambios, cando ademais nos atopamos con altas doses de conformismo, falta de enfoque de mercado e insuficiente colaboración entre as mesmas cooperativas.

As cooperativas necesitan un novo marco de actuación e xestión (un novo modelo) para a xestión do leite ante o cambio dos mercados lácteos, cun claro enfoque de mercado, redimensionándose para lograr competitividade e un novo posicionamento na sociedade. É certo....., pese a todo, para moitos colaborar non é evidente, xa que, en primeiro lugar, non sabemos, nin estamos acostumados. Colaborar tampouco é gratis (hai custes de coordinación, custes sociais de explicación, hai que xerar confianza...). Colaborar non é fácil xa que todos tendemos a defender ó noso fronte ó dos demais. Porén, a colaboración permite xerar sinerxías, orixina aprendizaxe nos que non saben, permite comprobar e innovar, e é necesario para ter un tamaño competitivo. Agora que temos a auga na caluga, ou mellor dito, o leite, temos que facer un gran esforzo por interiorizar o máis axiña posible, estes novos ámbitos da colaboración. Colaboración entre as propias cooperativas e colaboración entre todos os actores do sector leiteiro para sacar adiante a un sector en grave risco de desaparecer, non por falta de competitividade, senón por completa falta de organización. Urxe poñerlle lóxica e xestión ó mercado lácteo de España, antes de que sexa moi tarde.

Tempos de Crise

2009-01-02T00:56:00.000-08:00

Fai tempo que existían voces de alarma sobre a situación xeral da economía, baseada, no caso de España, na especulación inmobiliaria. Ante esta nova situación está demostrado que o medo non é o mellor compañeiro para procurar a eficacia e a produtividade da empresa. Ben é certo que a crise tamén xera novas demandas por parte das empresas e consumidores que debemos tentar aproveitar. Temos que intuír estas novas necesidades e saber crear produtos e servizos para satisfacelas. En grande medida, unha crise económica é como un gran temporal: ó seu paso haberá barcos fundidos, outros que perderon o mastro e o temón, e outros moitos que se ven obrigados a abrigarse en porto seguro. Por tanto, parece cousa de saber navegar ante a nova situación e coñecer o rumbo axeitado facilita moito as cousas nas augas revoltas.

Os prognósticos dos expertos falan dunha caída xeneralizada de prezos no 2009. Se a poboación asume a austeridade e se lanza a comprar produtos baratos, estamos ante unha caída de prezos descoñecida no noso contorno. Ademais, todo parece indicar que os cidadáns reducen o consumo e os investimentos pola expectativa de que os prezos poidan baixar. Algúns afirman que é cuestión de tempo que vexamos taxas do Índice de Prezos ó Consumo (IPC) moi reducidas. Co espectacular incremento de consumo das marcas brancas nestes últimos meses, abandónase o consumo de produtos máis luxosos, ou de maior prezo, e incluso podemos comezar a importar alimentos baratos de terceiros países, algúns de moi dubidosa seguridade alimentaria.

Ante esta situación, hai que instaurar unha nova cultura de xestión empresarial nas cooperativas. Os directivos deben pensar na prosperidade da empresa a longo prazo, e abandonar a miras a curto. Nestes tempos, vai a ser difícil que un Consello Reitor sensato aprobe novos gastos e investimentos, obrigando a que o autofinanciamento sexa a clave para abordar novas iniciativas na cooperativa. En épocas de crise é necesario, sobre todo, eliminar os erros do pasado e evitar males maiores. É preciso que os directivos identifiquen os problemas fundamentais da empresa para cambiar o comportamento en consonancia coa análise feita e tomar decisións rápidas.

A maioría de cooperativas comprenderá a imperiosa necesidade que temos de gañar competitividade, isto é, producir máis calidade a menor custo. A clave é actuar rapidamente eliminando o que non sexa rendible, abandonar as políticas tendentes a incrementar as vendas a toda costa e aumentar a eficiencia en todos os aspectos da actividade para asegurar liquidez a curto prazo. É un erro grave ser lentos na toma de decisións. Ás veces hai que reducir a capacidade operativa da empresa na medida en que baixan as vendas facendo aquilo que se sabe facer e abandonando o resto, no que non somos competitivos. O talento, a formación e a experiencia continuarán sendo reclamados polas empresas que desexen facerse máis competitivas nestes tempos de dificultades.

Sen lugar a dúbidas, ningún directivo de cooperativas debe esquecer cales son os principais factores detectados que inflúen na competitividade da mesma. Temos que dispoñer do persoal máis cualificado e mellor formado posible, polo que é necesario captar ós mellores e dispoñer de recursos para poder facelo. Todos sabemos que temos unhas cooperativas demasiado pequenas en relación coas empresas coas que nos relacionamos comercialmente e competimos, e tamén, coas cooperativas doutros países da Unión Europea. É necesario incrementar o tamaño empresarial das mesmas se queremos competir. Necesítanse, xa, procesos de integración e fusión de cooperativas para acadar dimensión e tamaño empresarial competitivo. Por último, todos sabemos que as cooperativas deben investir máis en tecnoloxía e innovación. Estes son os consellos básicos para saír fortalecidos desta crise a que nos enfrontamos.

2008-11-14T03:36:00.000-08:00

Cando perdemos as referencias

É habitual que momentos de fortes cambios económicos e sociais, e de elevadísima volatilidade dos mercados agroalimentarios e de insumos, como os que estamos a vivir, deixen desconcertados e confusos a moitos cooperativistas e aos seus directivos. A xestión do día a día duns mercados agroalimentarios completamente volubles e imprevisibles fai que se extreme a análise dos mesmos e que poidan xurdir propostas de traballo para enfrontarse aos mesmos que, ás veces, están distantes do obxectivo fundacional das empresas cooperativas. Cando sucede así, convén botar unha ollada aos principios cooperativos das nosas entidades co fin de que sirvan como brúxula que oriente novamente a toma diaria de decisións.

As cooperativas somos empresas de persoas, ao servizo das persoas e, por tanto, non só debemos centrarnos no beneficio económico, xa que tamén debemos ter presente os obxectivos sociais que nos axudan a apuntalar a nosa estrutura organizativa. Os compromisos sociais deben axudarnos a incrementar a confianza de todos os socios no proxecto empresarial da entidade. Precisamente estes dous ámbitos de actuación das cooperativas esixen aos nosos equipos directivos dispoñer, por un lado, dun bo equipo de xestión empresarial, e por outro, dun líder que dispoña de reitores comprometidos para dirixir -con principios cooperativos claros-, a toma de decisións que contribúa o benestar profesional dos socios. Basicamente solo sobre estes valores e principios podemos incrementar a capacidade competitiva da nosa empresa no mercado.

Nestes tempos de crise existen máis probabilidades de que algunhas cooperativas, no medio do desconcerto e da desorientación, atravesen dificultades empresariais. Agora convén facer esforzos na procura da eficiencia empresarial, afondar no coñecemento das necesidades e intereses dos nosos clientes e consumidores, reorientar a produción dos socios de cara a esas novas necesidades, e todo, cun liderado claro e comunicativo asentado nunha estratexia completamente asumida e na que, socios e todo o equipo directivo deben involucrarse. Como calquera outro proxecto empresarial, as cooperativas necesitamos líderes, xente con capacidade de asumir riscos, de rodearse de bos profesionais da xestión e velando sempre polos principios cooperativos. Agora coa crise necesitamos emprendedores con ideas, con capacidade de deseñar plans de cambio e mellora e de facelos cumprir.

Dende AGACA gústanos traballar apoiando aos cooperativistas e dirixentes que saben cara onde queren ir, que teñen unha ruta empresarial e social definida e marcada, colaborar para que poidan desenvolver os seus proxectos e aptitudes en toda a súa amplitude e dimensión. Necesitamos dispoñer de dirixentes cooperativos con ilusión e con capacidade de ilusionar, capaces de crear e rodearse de bos equipos de profesionais, que teñan presente os principios cooperativos e con disposición para conducir con éxito as empresas nun sector tan complicado como o agroalimentario.

Desgraciadamente, non andamos sobrados de líderes incansables e apaixonados das empresas cooperativas. Neste intre, temos no recordo a dolorosa perda do cooperativista José Joaquín Pérez de Obanos, presidente da Confederación de Cooperativas de España que nos deixou no accidente aéreo de Barajas este mes de agosto. Vaia para José Joaquín o noso recoñecemento cooperativo, e para todos os nosos líderes cooperativos galegos, moitas veces altruístas e vocacionais, o noso ánimo para afrontar con éxito a lectura dos cambios que a economía e os mercados actuais nos presentan.

A Agrupación Láctea Cooperativa

2008-08-08T04:44:00.000-07:00

Dende fai tempo, rolda polas cabezas dos dirixentes cooperativos a idea de poñer en marcha unha actuación empresarial conxunta das cooperativas leiteiras galegas encamiñada a acadar unha mellor posición no mercado do leite producido polos gandeiros socios. Ninguén quere apresurarse e avalíase en cada alternativa empresarial a viabilidade dunha actuación conxunta. Todos acordan pactar que calquera decisión sexa baseada en planificacións empresariais e sociais realistas e viables.

Despois de debates e reunións púxose en marcha a creación da Agrupación Láctea Cooperativa que referendaron as asembleas xerais de socios do pasado mes de xuño. Sería desexable que os autonomeados defensores do cooperativismo respectaran a iniciativa e a deixaran á marxe de intereses oportunistas de todo tipo. Non existen os facedores de cooperativas esóxenos, xa que ninguén mellor que os propios interesados poden comprometerse na solución empresarial e social dos problemas que lles afectan. Todos debemos estar alerta para vixiar e procurar que así sexa.

Nos últimos tempos os cambios producidos na comercialización dos derivados lácteos fan crer que a actual estrutura transformadora industrial vai tender a mudar. Non podemos someter aos produtores e consumidores de derivados lácteos a unha constante “montaña rusa” de prezos e variacións, case que mensual, sen que a demanda e oferta se resinta. Vivir no conflito permanente, no medio de mensaxes contraditorias, con altas doses de manipulación interesada non conduce a unha necesaria estabilidade para o desenvolvemento económico do sector. Mentres, nalgúns mercados, os consumidores xa mercan habitualmente leite líquido francés, á parte de todo tipo de derivados lácteos do mesmo país. O sector leiteiro de España estase a quedar sen valor engadido no proceso transformador e dando “paus de cego” no mercado lácteo, só preocupado por manter as marxes de rendibilidade aínda que sexa a costa doutros elos da cadea.

¿Alguén cre que o sector leiteiro deixará pronto de estar tan desorganizado? Para albiscar un sector leiteiro con futuro necesitamos acordos e pactos sectoriais que na práctica o racionalicen, cousa improbable a medio prazo. As cooperativas demandan rigor nas relacións no sector, maior transparencia e maior confianza e compromiso entre os operadores. Pero non chega con que as cooperativas queiran implantar estes valores cando, coa lei da selva e sen transparencia, hai unha parte do sector que parece estar acomodada. Esta actitude é a que anima ás cooperativas a acadar unha maior capacidade para decidir e ter algo que pintar no sector leiteiro.

A Agrupación Láctea Cooperativa está encamiñada a buscar pactos e acordos baixo un comercio libre e xusto coa industria, polo que pode xerar maior estabilidade e seguridade ao sector. Isto permitiría aos gandeiros unha planificación e orientación na xestión técnico-económica das explotacións na busca de mellorar as reducidas marxes de rendibilidade dos mesmos.

Non é fácil chegar a un comercio transparente que estabilice ao sector. Na medida en que a industria rexeite transparencia e acordos, a Agrupación Láctea Cooperativa verase obrigada a incrementar a súa capacidade empresarial e de negociación, ata que se logre un certo equilibrio no mercado. ¿Vai supoñer asumir novos sacrificios?. Os reitores, os directivos e socios non deben ver na Agrupación Láctea Cooperativa un sacrificio, senón un apoio empresarial do que agora non dispoñen. Saben que o máis importante é xerar confianza entre todas as cooperativas implicadas, que é necesario comprometerse pouco a pouco, dando pasos firmes, seguros, sen erros, creando mecanismos que estreiten as relacións entre todos. Só nun momento de déficit de leite, ou de medo a perder o abastecemento, a industria achegouse ás cooperativas.

As cooperativas non poden, nin deben estar no mercado para recibir educadamente os comunicados de prezos mensuais da industria. Hai que recuperar capacidade de negociación para as cooperativas no mercado do leite. Só sen inxerencias externas, con criterio empresarial e profesionalidade, autonomía, valentía e determinación, os gandeiros e as cooperativas leiteiras lograremos unha relación comercial moderna e transparente que recoñeza o papel de todos os compoñentes deste sector.

A completa liberalización da PAC

2008-05-28T00:52:00.000-07:00

Por suposto que compartimos a idea de que o sector agrario debe ser máis competitivo no marco dun desenvolvemento sostible, colmando as aspiracións sociais e garantindo unha produción san, de calidade e que respecte o medio ambiente, tal como manifesta a Comisión na proposta da reforma da PAC. Con moita máis convicción os agricultores e gandeiros galegos que sempre nos mantivemos preto dunha agricultura biolóxica. Pero, ¿realmente a Comisión propón medidas realistas que contribúan á competitividade do sector e satisfagan as necesidades dos consumidores?. En primeiro lugar, ¿como pode ser competitivo un sector económico que cada pouco tempo cambia o marco legal?. A Comisión debe ser consciente que para traballar en favor dunha maior competitividade e responder ás esixencias da sociedade, os produtores e as cooperativas deben contar con unha estabilidade legal que permita unha programación da actividade e unha seguridade nos seus investimentos.

A Comisión non adopta na proposta medidas favorables á competitividade máis aló do que é unha simple apertura total de mercados e o desmantelamento dos apoios ós produtores. É dicir, para o que aguante o libre mercado será competitivo e os demais deberán abandonar a actividade agrario e/ou gandeira.

A eliminación dos mecanismos de intervención, a eliminación das cotas lácteas no 2015 e a desregularización xeral que propón a Comisión acentuarán os problemas de volatilidade dos prezos e inseguridade dos investimentos agrarios, dos gandeiros e das cooperativas. Si eliminamos a cero a maioría dos mecanismos de intervención sen prever alternativamente outros mecanismos de xestión de crises de mercado, ímonos atopar con que situacións coma a actual sen cereais en stocks serán habituais noutras materias primas agrarias e na especulación das turbulencias dos mercados estará o único negocio que nunca será agrario nin para os agricultores. De feito, esta tendencia a eliminar a intervención en Europa é un dos principais motivos por que non existan reserva de cereais para a alimentación animal que tanto afecta a nosa gandería. A reforma nos sinala que os galegos debemos afrontar a desaparición das cotas lácteas no 2015, despois dos enormes investimentos feitos. Tamén nos indica que ou implantamos rapidamente unha cultura do acordo e do pacto sectorial que nos permita autoregularnos e ordenar o sector leiteiro en Galicia e España, ou senón comezaremos lentamente a desaparecer, tanto os produtores coma a nosa industria transformadora baixo o dominio doutros máis fortes e organizados.

¿Como lle fai fronte a proposta da Comisión a un sector produtor moi atomizado, mal dimensionado e con grande debilidade nas relacións comerciais?. Apenas quedan medidas na PAC para corrixir este enorme desequilibrio comercial. ¿Que propón a nova PAC para facerlle fronte a unha gran concentración dos principais inputs (adubos, carburantes,..) dun lado, e a gran distribución alimentaria doutro?. Que saibamos, nada.

Por outra banda, a posibilidade de facer un pago horizontal igual para todas as hectáreas é un paso claro e definitivo para converter a PAC nunha política medioambiental e totalmente afastada da produtividade agraria e gandeira. Por iso, a inclusión dos novos retos que a reforma propón para a PAC serán financiados mediante a modulación (redución) das axudas actuais, polo que é un xeito directo de reducir as axudas ó agro, eliminando a viabilidade de moitas explotacións. Que despois ninguén se sorprenda que o abandono da actividade agraria e do campo non para de medrar en Galicia.

Dende AGACA consideramos que a Comisión debe propoñer medidas que permitan ó sector produtor organizarse para poder facer fronte ás flutuacións dos mercados e amortiguar as situacións de inestabilidade. AGACA sempre apostou e aposta por un impulso e apoio á estruturación da oferta que anteriormente se facía mediante as Agrupacións de Produtores Agrarios (APAs), constituídas principalmente en cooperativas e que deberían xogar un papel fundamental nos diferentes sectores. Terían como finalidade regular as producións en cantidade e calidade para facerlle fronte ás crises de mercado, reequilibrar a relación cos provedores e clientes e establecer estratexias de mercado que permitan os socios a rendibilidade das súas producións vía o mercado. Toda decisión que vaia por este camiño será apoiada polas cooperativas. Soamente con incentivos as cooperativas agrarias poderán asegurar a viabilidade do negocio agrario e o axeitado abastecemento de materias primas nun mercado globalizado.

Higinio Mougán Bouzón

Necesitamos un sector máis organizado

2008-05-16T04:37:00.000-07:00

A ninguén lle pasa desapercibido que, dende fai uns meses, os medios de comunicación están a publicar numerosos artigos agrarios e alimentarios falando de crise global no ámbito agroalimentario: alza de prezos, desabastecemento, carestía dos carburantes e materias primas básicas “comodities” (cereais, soia,...), efectos da crise e/ou especulación financeira nos mercados de comoditis, o papel dos biocombustibles neste contorno, o incremento do consumo en Asia...
Algo está a pasar na economía mundial que nos está a afectar directamente aos agricultores e gandeiros, ás súas cooperativas e empresas de transformación. Non vamos a dedicarnos a avaliar qué está a pasar (xa se encargan outros), pero estamos ante unhas condicións altamente cambiantes dos mercados mundiais dos alimentos que inflúen en todos os actores económicos do sector agroalimentario e mostra con crueza a capacidade organizativa do mesmo.

Estas turbulencias están a afectar con tremenda dureza, aos subsectores cárnicos de Galicia (porcino, vacún de carne, coellos, ovino, cabrún,...) facendo que moitas explotacións leven meses literalmente “perdendo cartos”. O subsector lácteo, de enorme interese económico e social en Galicia, pasou dunha situación cómoda de finais do 2007 a unha forte redución de subsector lácteo, de gran importancia en Galiciaingresos que coloca ás explotacións gandeiras en situación económica delicada. ¿Pódese facer algo para que un subsector non viva inmerso nunha continua “montaña rusa” ante as fluctuacións dos mercados?, ¿por que non somos capaces de evitar caer nas operacións especulativas dos mercados internacionais?. Lamentablemente, pese aos esforzos de moita xente e administracións, non cabe outra resposta que a de que nos atopamos ante un subsector moi desorganizado, sen capacidade de compromiso e nin tan sequera, vontade para comprometerse, instalado comodamente no curto prazo, incluso no día a día.

No pasado outono o subsector lácteo galego, e tamén podemos dicir o mesmo do español, enfrontouse a unha suba de certos comodities lácteos do mercado mundial do único xeito que soubo facelo: inmerso no máis absoluto confusionismo, desorganización, engano e “subasteo” constante. Esta situación xerou un escenario certamente excepcional, no que, por primeira vez, a captación de leite polos operadores oportunistas marcaba os prezos a toda a produción e empuxaban á suba os prezos ao consumo, sen que preocuparan os efectos sobre a demanda de derivados lácteos. A industria láctea non soubo, e nin tan sequera quixo, compartir unha situación transitoria coas cooperativas e produtores, pasando a inicios do presente ano 2008 a realizar un axuste inicialmente lóxico con características de converterse en desproporcionado pero, iso si, novamente dun xeito completamente desorganizado e confuso. ¿Cal é a razón para que todo un subsector agroalimentario como o lácteo non saiba o prezo dun produto que xa leva días entregado para transformar e comercializar?. Só cabe unha resposta: a completa desorganización do mesmo por falta de interese e capacidade de compromiso de case todos.

Ante a crise global dos mercados agroalimentarios, os gobernos deben ocuparse e preocuparse máis da soberanía alimentaria da poboación protexendo a produción de alimentos. Os gobernos non poden fixar como único obxectivo económico o control da inflación e a vixilancia da suba da cesta dos alimentos. Sen lugar a dúbidas, cremos que nas enormes fluctuacións dos mercados alimentarios e dos prezos ao consumidor, os gobernos deberán extremar a vixilancia das marxes comerciais dos distribuidores, principais e poderosísimos intermediarios situados entre os produtores e os consumidores. Hoxe, cinco ou seis grandes centrais de compras de distribución deciden qué marcas e produtos comemos máis do 50% da poboación, xa que é aí onde facemos habitualmente a compra. Urxe que nos organicemos todos os subsectores alimentarios e fagamos de inmediato unha labor didáctica, explicando a importancia dun sector agrario e gandeiro forte e organizado cara un consumidor confundido e preocupado polo custe dos alimentos. Temos que transmitirlle aos consumidores o enorme esforzo que facemos na seguridade alimentaria, na conservación do espazo rural, na conservación dos sabores tradicionais e da cultura ligados aos mesmos e na conservación e mellora do medioambiente, entre outros.

AGACA cumpre XX anos

2008-04-01T00:21:00.000-07:00

Xa o apunta o dito: volver a vista atrás só para coller impulso. Todos os esforzos que está a desenvolver AGACA, a Asociación Galega de Cooperativas Agrarias, van orientados de cara ao futuro, ao desenvolvemento dun cooperativismo agrario innovador, actualizado, fresco, con iniciativa…un cooperativismo que se sitúe como eixo de referencia. Por iso non adoita a mirar para atrás, ao pasado, senón de cara a adiante. Somos partidarios de mirar ao futuro, aínda que nesta ocasión procede mirar para atrás e avaliar o conseguido. Este ano 2008 AGACA cumpre 20 anos. É unha entidade aínda nova, aínda con moitas esperanzas e propostas de futuro pero xa cun bagaxe propio, cunha mochila cargada de experiencias.
O 12 de febreiro de 1988 un grupo de directivos de cooperativas, a maioría agricultores e gandeiros, celebran a Asemblea Constituínte de AGACA. Atrás quedan xa numerosas reunións entre promotores e impulsores da idea coa finalidade de definir obxectivos, sumar vontades, coñecerse e coñecer as potencialidades das cooperativas, evitar suspicacias, unir esforzos e limar diferenzas. Once cooperativas de viño, horta, flor, leite, abastecementos e servizos son as que, previo acordo dos seus Consellos Reitores, deciden emprender o camiño. Páctase o obxecto social de AGACA: representar e defender os intereses comúns do movemento cooperativo agrario de Galicia de todos os sectores e actividades, así como o fomento e promoción do cooperativismo agrario, para o que prestaría todo tipo de servizos técnicos e especializados que as cooperativas poidan necesitar.
Pasaron 20 anos e nada hai que cambiar do obxecto social da Unión. Unha boa mostra do pleno acerto que os cooperativistas constituíntes tiveron é a plena actualidade desa visión sobre a organización que creaban.
AGACA nace coa vontade de representar, defender e dar o soporte necesario ás entidades socias, nun intre en que os efectos da incorporación do noso campo á Unión Europea comezaban a pasar factura a un agro cada vez máis empobrecido e avellentado. A pesar dos múltiples avatares empresariais, políticos e sociais, o cooperativismo consolida o seu valor fundamental como redistribuidor do valor engadido e dos recursos xerados na actividade agraria, así como unha eficaz ferramenta de carácter social. Pasado o reto da incorporación á Unión Europea, atopámonos en plena inmersión no mercado global que volve a obrigarnos a un maior esforzo cooperativo. Neste contexto, as cooperativas están obrigadas a captar o valor engadido xerado nos procesos de transformación e comercialización dos produtos agroalimentarios vinculando a produción directamente ao consumo, ante un consumidor esixente en prezos, calidades e seguridade alimentaria.
Cómpre seguir mirando ao futuro, adiantarnos á demanda e acadar novos retos, Farémolo xuntos e festexarémolo xuntos. Para nós, este é ano de conmemorar. Estamos de aniversario e como todo aniversario, merece unha celebración e habémola de facer.
Estades convidados.

AGACA declárase en contra de que a Industria fixe unilateralmente os prezos e condicións do mercado lácteo e demanda un entendemento plural no sector

2008-03-25T04:14:00.000-07:00

Na reunión da Mesa do Leite, na que xunto aos Sindicatos, Industria e Administración, tamén estará presente AGACA como a organización representativa do cooperativismo agrario de Galicia, a Asociación porá de manifesto a súa postura contraria ao feito de que os prezos e condicións do mercado lácteo sexan fixados unilateralmente pola Industria, circunstancia que provoca situacións de desigualdade, inxustiza e un forte debilitamento económico de multitude de produtores de leite.

As cooperativas optamos por un entendemento no sector que promova a estabilización do mesmo, dos mercados e do consumo, obxectivos aos que contribúen medidas como o emprego de contratos homologados que, dende o cooperativismo, apoiamos e potenciamos.

Para lograr unha axeitada implantación dos contratos homologados é preciso que todos os que integramos o sector realicemos unha labor pedagóxica, a través da que tanto as Cooperativas como a Industria e os Produtores, sexamos capaces de explicar a todos os operadores a vantaxe de operar a longo prazo, atenuando ao mesmo tempo, a situación de preponderancia dunha parte sobre as outras.

Dende AGACA apoiaremos aquelas iniciativas que contribúan á consolidación dun sector profesionalizado como é o caso do recibo do leite ou o Observatorio Lácteo e solicitamos da Industria un tratamento e relación profesional coas cooperativas e produtores.

Voces intencionadas pretenden relacionar a subida do prezo dos cereais cun excesivo incremento nos prezos finais ao consumidor

2008-01-07T08:39:00.000-08:00

Ante as múltiples noticias e comentarios alarmantes que se están a producir ultimamente por causa da subida dos cereais e as consecuencias deste incremento no consumidor, ofrecendo unha visión distorsionada e incluso manipulada da realidade na que o principal prexudicado está a ser o agricultor/gandeiro, as cooperativas agrarias consideramos pertinente aclarar cal é a orixe da actual situación e de como está a afectar, en realidade, aos agricultores e consumidores.

A modo de aclaración, un exemplo ben sinxelo: un hipotético incremento do trigo panadeiro do 40% supón 0,1 €/kg de trigo. Se temos en conta que cun quilo de trigo prodúcense 5 barras de pan, o efecto sería de 2 céntimos de € por barra, unha cifra moi distante da que se está anunciando ante os medios de comunicación.

Outro dos argumentos que se está a empregar ata a saciedade como causa fundamental da situación actual é o emprego de cereais e oleaxinosas para a produción de biocombustibles. Esta circunstancia estase a producir, pero as cantidades manexadas non permiten considerala unha causa principal, pode considerarse un elemento adicional pero, se temos en conta que na UE la produción total de cereais ascendeu a 280 millóns de T en 2006 e o consumo de biocombustibles apenas alcanzou os tres millóns, a conclusión é que o emprego de cereais para este destino representa unicamente o 1%.

Con estes exemplos preténdese aclarar que se están a aproveitar determinadas circunstancias do mercado internacional para aplicar unhas subidas de prezos excesivas e innecesarias, en determinados sectores, que afectan directamente ao consumidor, colocando ao agricultor e ao gandeiro como mampara e escusa de decisións partidistas e particulares nas que en absoluto, intervén este colectivo.

Na nosa Comunidade Autónoma, basicamente consumidora de cereal, estamos a ver como os denominados “gandeiros sen terra”, produtores de porcino, polos de engorde ou coellos están a sufrir o incremento dos prezos dos cereais chegando a límites difíciles de soportar. Se temos en conta que os cereais supoñen arredor do 75% do custe da alimentación deste gando e que os pensos subiron nun 40%, queda patente a dificultade de moitas granxas galegas para poder sobrevivir. Unha subida dos cereais como a que se está a producir deberá favorecer, por supervivencia, un incremento nos custes do prezo destas carnes.

É real a subida no prezo dos cereais pero as consecuencias son diferentes para o consumidor e para o gandeiro, este dobremente prexudicado: polo incremento que está a percibir na materia prima e pola campaña negativa intencionada que se está a facer sobre a súa imaxe mediante a traslación dunha influenza directa entre esta subida e un incremento desproporcionado e irreal no prezo final ao consumidor nos que dita subida non está xustificada, por irresponsable, en detrimento da urxente situación denunciada polos gandeiros.

Os factores que teñen derivado na subida do prezo do cereal son varios e veñen marcados por múltiples circunstancias, a nivel mundial, como o incremento da demanda, a redución da oferta e, sobre todo, a causa principal desta situación, polas erráticas e continuas decisións tomadas no ámbito da PAC, a Política Agraria Comunitaria.

Incremento da demanda

Se observamos os índices de demanda de materias primas no continente asiático, nas últimas campañas, detectamos un incremento sostido da demanda de cereais, sobre todo en China e India, lugares nos que as granxas de porcino e de aves están a manifestar un alto crecemento, co que esto implica en canto á necesidade de consumir máis materias primas. Estas circunstancias xa xustifican un incremento nos prezos dos cereais, tendo en conta a globalización dos mercados e a conseguinte influenza exercida na oferta e demanda no resto do Planeta.

Redución da oferta e a PAC

Ademais do aumento da demanda de materias primas en Asia, constátase unha redución da produción no Este de Europa e no hemisferio Sur, froito dunha climatoloxía adversa e sobre todo, da aplicación da PAC (Política Agraria Común), obsesionada coa xestión dos excedentes dos anos oitenta e cos custes derivados da aplicación dos instrumentos de regulación de mercado.

O obxectivo primeiro desta política era a contención da produción comunitaria, elemento que aínda continúa en vigor nalgúns sectores, como é o leiteiro, coa aplicación das cotas lácteas, que limitan a produción dos gandeiros co perigo de aplicación de multas en caso de exceso de produción. Un perigo que en Galicia temos moi presente xa que, segundo o informe de produción do FEGA do mes de xullo, a produción de leite na campaña actual é menor que na campaña 2006/2007 excepto no caso de Galicia, onde aumentou. En caso de supertaxa, pasarse supón, para o gandeiro, pagar 27,83 € por cada 100 litros.

Aínda que a UE propón abrir un debate a finais de ano sobre a desaparición das cotas lácteas mediante o incremento de cota ou a redución da supertaxa, en principio, non se adoptará ningunha destas medidas antes do 2015 aínda que se produza unha falta de leite, circunstancia que parece que xa está acontecendo a nivel mundial coa falta de reservas de leite en po e manteiga.
Por outro lado, o desacoplamento das axudas, aprobado na última reforma da PAC, supuxo o abandono da política de prezos por unha política de rendas que ademais de desincentivar a produción, implantaba a retirada obrigatoria de superficies de cultivo para poder percibir os pagos compensatorios. Estas e outras circunstancias aumentaron os custes adicionais e contribuíron ao abandono por parte de moitos produtores que non se viu reforzado polo relevo xeracional. Como exemplo, en España, dende 1986, desapareceron 172.000 explotacións leiteiras.
Esta política, centrada na contención da produción e na liberalización dos mercados, deixou aos produtores e consumidores á disposición destes mercados, abandonando unha práctica fundamental, a garantía de abastecemento.
Ademais do incremento da demanda e da redución da oferta hai que destacar o aumento dos prezos nos principais inputs agrarios, o que se traduce no aumento dos custes de produción. Reiterar, neste senso, os efectos derivados do incremento do prezo do petróleo, e en consecuencia, dos carburantes, fertilizantes, plásticos…
Momento de actuar
As cooperativas agrarias consideramos que é o momento de revisar as decisións adoptadas e estudar a conveniencia de reorientar a PAC de cara a contemplación das novas necesidades mundiais, xa que a política seguida ata o de agora, de contención de produción e liberalización de mercados, deixou de lado unha práctica fundamental, a garantía de abastecemento.
Cómpre unha maior atención, unhas políticas máis coidadosas e eficientes co contorno agrario, base de moitas economías, tanto galegas como do resto do Planeta que permitan o desenvolvemento dunha agricultura consecuente, previsora e con capacidade de manobra, inmune as continuas oscilacións políticas e atenta ás necesidades dos produtores e dos consumidores, castigando as manobras interesadas que favorecen a uns poucos intermediarios en detrimento da imaxe do agricultor e do gandeiro.
O que está a pasar recorda ao conto de Pedro e o Lobo, estase a prestar máis atención ás voces que berran intencionadamente un innecesario, un desfasado aumento no prezo de certos produtos, provocando unha alarma inexistente e irresponsable a costa de non asumir a realidade noutros verdadeiramente necesarios e manchar a imaxe dos principais prexudicados: os gandeiros/ agricultores.
É responsabilidade de todos nós cambiarlle o final ao conto.

Para máis información contactar con Higinio Mougán, director -xerente de AGACA no tfno: 981 584783 ou 609 052510.