Unha actitude a mellorar

No Libro Branco do Cooperativismo en Galicia maniféstase que “nos tempos de  recesión  económica,  nos  tempos de crise e reestruturacións empresariais, a tendencia das cooperativas é xustamente a contraria e rexístranse significativas cifras porcentuais de crecemento do emprego cooperativo”. Defínese  á  cooperativa  coma un modelo de empresa “anticíclico”, que navega mellor que outras formas empresariais en épocas de crise, que destaca pola súa adaptabilidade ás novas condicións económicas e sociais. É certo que, na súa gran maioría, a crise colleu ás cooperativas operando na “economía real”, tal como manifestou un destacado dirixente cooperativo galego, lonxe das economías virtuais que moveron a moitas empresas nos dez primeiros anos deste século.

Pero, temos que recoñecer que as cooperativas poderiamos facer máis nestes tempos convulsos, e non podemos dar mostras de satisfacción mentres non logremos progresar a maior ritmo, con criterios  de  máxima eficiencia,  baixo os principios de profesionalidade e rigor.  Podemos caer na soberbia, que pode converterse nunha verdadeira, destrutiva e persistente enfermidade contaxiosa entre os cadros dirixentes das nosas empresas. Nos acontecementos cooperativos dos últimos anos, vemos como a soberbia se apodera de dirixentes cooperativos, pero tamén de partidos políticos e gobernos nas súas actuacións coas cooperativas e cos seus proxectos.

A soberbia, “pecado capital”  emparellado dende tempos remotos coa ira, a gula, a luxuria, a avaricia, a preguiza e a envexa, móstrase baixo unha máscara de retórica de sinxeleza e de modestia. Non  só  é  un  “pecado  capital”   para os cristiáns, senón que nas cooperativas os soberbios amósanse coma servidores do colectivo social, pero resultan sumamente individualistas,  a veces, ata a paranoia. Hai dirixentes que descoñecen a humildade, saben pouco do respecto ós seus propios socios, ós seus propios compañeiros de responsabilidades directivas.

Vivimos tempos difíciles nos ámbitos económicos, sociais e agrarios, onde miles   de   persoas   e   de   empresas o  pasan  mal  ou  desaparecen.  Non son momentos de egocentrismo e narcisismo,    senón    de    compaixón e comprensión. Non son épocas de autoloanzas, vaidade e desprezo polos que  non  souberon/puideron   superar as  dificultades.   Pero,  tampouco  é  o intre axeitado  para  agardar sentado. Son tempos para poñerse en contacto cos dirixentes doutras cooperativas irmáns (do contorno, do sector, de valores,...), dialogar, intercambiar perspectivas  e proxectos, mirar  cómo se pode potenciar e fortalecer ás cooperativas conxuntamente, e por ende, a todos os cooperativistas socios das mesmas, a nosa razón de ser e existir.  Máis que  nunca,  necesítase xuntar forzas, compartir proxectos máis ambiciosos na transformación e comercialización de produtos agrícolas e gandeiros, medrar na cadea de valor neste intre de grandes cambios, pero tamén de oportunidades empresariais. Vivir continuamente  na borracheira de egocentrismo e narcisismo non permite avanzar e desenvolver ás cooperativas. Por iso, só con humildade,  empatía  e comprensión as cooperativas galegas podemos dar pasos de xigante e ser máis  eficientes  para  o  conxunto  dos nosos socios, agricultores e gandeiros.

O cooperativismo, un modelo de futuro

Cremos que hoxe case  ninguén dubida da importancia estratéxica da estrutura cooperativa agraria de Galicia de cara a un desenvolvemento económico e territorial equilibrado do noso país. 

Segundo o Informe de Síntese 2007 da Consellería de Traballo, hai en Galicia 340 cooperativas agrarias, con máis de 44.768 socios que facturan 1.397 millóns de euros. Como é lóxico, cinco anos despois, coa crise económica, estes datos quedaron obsoletos. Ademais, nestas cifras non se recollen a importancia económica das sociedades de tipo mercantil, a maioría de tipo agroalimentario transformador (adegas, matadoiros, lácteas,...), que son propiedade patrimonial maioritario das cooperativas e que posiblemente acheguen este dato de facturación aos 2.000 millóns de euros.

Noutros informes complementarios ponse de manifesto o peso económico e social que as cooperativas teñen en diferentes ámbitos da produción agroalimentaria, especialmente no ámbito das carnes de producións intensivas e vacún de carne, no viño, no leite, na horta profesional e nos abastecementos e servizo ás explotacións agrarias e gandeiras. Hoxe as cooperativas e as súas empresas mercantís comezan a ser unha referencia en relación ao comercio exterior. Cada día que pasa, as cooperativas participan máis na venda por internet e na diversificación agraria tradicional.

Despois de varios anos de crise, se algo poñen de manifesto os datos reais é que o número de socios e de empregados das cooperativas está resistindo mellor que o da maioría das empresas mercantís, e que outros sectores de actividade. Segundo os datos estatísticos que manexamos en AGACA, o número medio de socios das cooperativas, o número de traballadores e a facturación retrocederon pola crise, especialmente no 2009 e 2010. Pero, nos exercicios 2011 e 2012 percibimos e agardamos unha tendencia á estabilización previa a unha recuperación  dos niveis anteriores á crise, que todos agardamos que suceda nos vindeiros anos.

Sen lugar a dúbidas, as cooperativas agrarias son un modelo de futuro que leva a manter vivos económica e socialmente a moitos concellos do noso medio rural; sen ameaza de que en calquera momento se deslocalicen; que axudan a diversificar as actividades do territorio onde se asentan xerando riqueza; que producen alimentos de calidade con orixe asegurada; e que camiñan a paso firme na exportación de alimentos cara a mercados exteriores. Ademais, nestes intres, moitas cooperativas gandeiras están a converterse nunha ferramenta clave para o financiamento dun sector gandeiro en dificultades extremas.

Estamos ante un modelo empresarial que reverte os beneficios en rendas para moitos dos nosos socios, agricultores ou gandeiros.

Pero, hoxe máis que nunca, necesitamos que os nosos socios e as administracións públicas aposten con convencemento polo noso modelo empresarial. Precisamente agora, as cooperativas necesitamos a sensación de sentirnos arroupados, reforzados, de xeito que se faga remarcar a pertenza e a identidade do noso colectivo. Pois, se as cooperativas agrarias non fosemos unha segura e potente realidade, estamos convencidos que tería que crearse. Por iso, é neste intre difícil cando necesitamos sacar o sentimento e a sensación de orgullo  e de unidade.